Aptomat Là Gì? Cấu Tạo Và Nguyên Lý Hoạt Động Của Aptomat

Aptomat là thiết bị điện được ứng dụng rộng rãi trong công nghệ điện dân dụng và đóng vai trò quan trọng trong việc bảo đảm an toàn cho hệ thống điện. Vậy aptomat là gì? Cấu tạo, nguyên lý hoạt động ra sao? Tham khảo bài viết dưới đây để giải đáp những thắc mắc này.

>>>>> Xem thêm: Thiết Bị Điện Là Gì? Các Hãng Thiết Bị Điện Phổ Biến Trên Thị Trường

Aptomat là gì?

Aptomat là tên gọi bắt nguồn từ Nga, tên tiếng Anh là CB (Circuit Breaker). Được người Việt gọi là thiết bị đóng cắt tự động hay cầu dao tự động.

Được ứng dụng với vai trò quan trọng trong hệ thống điện với nhiệm vụ chính là bảo vệ an toàn cho mạch điện. Cụ thể với các trường hợp như quá tải, ngắn mạch, sụt áp, truyền công suất ngược, chống giật, chống rò, bảo vệ theo từ nhiệt.

Phân loại Aptomat

Có rất nhiều loại CB trên thị trường, dược phân loại dựa vào chức năng, hình dạng, cấu tạo…

Dựa vào cấu tạo

  • Aptomat dạng tép MCB (Miniature Circuit Breaker) bảo vệ quá tải, ngắn mạch.
  • Aptomat dạng khối MCCB (Moulded Case Circuit Breaker) có chức năng bảo vệ quá tải dòng điện và ngắn mạch.
Phân loại CB - Aptomat dạng tép

Phân loại CB – Aptomat dạng tép

Dựa vào chức năng

  • Aptomat thường: Gồm MCB, MCCB với chức năng bảo vệ ngắn mạch hoặc quá tải.
  • Aptomat chống dò: RCCB là CB chống dòng rò dạng tép; RCBO là CB chống dòng rò và bảo vệ quá tải dạng tép; ELCB là CB chống dòng rò và bảo vệ quá tải dạng khối.

Dựa vào số pha/ số cực

  • ​CB 1 pha: 1 cực
  • CB 1 pha + trung tính (1P+N): 2 cực
  • CB 2 pha: 2 cực
  • CB 3 pha: 3 cực
  • CB 3 pha + trung tính (3P+N): 4 cực
  • CB 4 pha: 4 cực.

Dựa vào dòng cắt ngắn mạch

  • Dòng cắt thấp: Được ứng dụng chủ yếu trong điện dân dụng.
  • Dòng cắt tiêu chuẩn: Được ứng dụng nhiều ở trong điện công nghiệp.
  • Dòng cắt cao: Ứng dụng trong công nghiệp và dùng trong các ứng dụng đặc biệt.

Dựa vào khả năng chỉnh dòng

  • CB có dòng định mức không đổi. Ví dụ MCCB NF400-SW 3P 400A có dòng định mức 400A không thay đổi được.
  • CB chỉnh dòng định mức. Ví dụ MCCB NF400-SEW 3P 400A có dòng định mức dao động và điều chỉnh được từ 200A – 400A.

>>>>> Tham khảo: Các Thiết Bị Đóng Cắt Siemens Phổ Biến Nhất

Cấu tạo của CB

Aptomat được cấu tạo chính từ các bộ phận sau: Tiếp điểm, hộp dập hồ quang, truyền động cắt và móc bảo vệ CB. Cụ thể như sau:

Cấu tạo của Aptomat

Cấu tạo của Aptomat

Tiếp điểm của Aptomat

CB có thể có 2 tiếp điểm gồm tiếp điểm chính được dùng để dẫn điện và hồ quang hoặc có loại 3 tiếp điểm là tiếp điểm chính, tiếp điểm phụ được dùng để tránh hư hỏng tiếp điểm chính khi hồ quang cháy và hồ quang.

Khi đóng mạch, lúc này các tiếp điểm sẽ tự động đóng lại theo trình tự lần lượt là tiếp điểm hồ quang, tiếp điểm phụ và tiếp điểm chính. Ngược lại với quá trình cắt mạch, tiếp điểm chính sẽ mở trước, tiếp theo là tiếp điểm phụ và cuối cùng và tiếp điểm hồ quang.

Cấu tạo như vậy với mục đích bảo vệ tiếp điểm chính an toàn và thực hiện chức năng dẫn điện bởi vì hồ quang sẽ chỉ cháy trên tiếp điểm hồ quang hoặc tiếp điểm phụ.

Hộp dập hồ quang của CB

Hộp dập hồ quang thường được chia thành nhiều đoạn ngắn, có cấu tạo từ những tấm thép xếp thành lưới ngăn với vai trò giúp cho việc dập tắt hồ quang thuận lợi hơn.

Cơ cấu truyền động cắt

Truyền động cắt của CB thường được điều khiển bằng điện từ, động cơ điện và điều khiển bằng tay.

Đối với các CB có dòng điện định mức đến 600A thì thường sử dụng truyền động cắt bằng tay. Ngoài ra nó còn được hỗ trợ thêm một tay phụ theo nguyên lý đòn bẩy để tăng lực điều khiển tay.

Đối với các CB có dòng điện lớn lên đến 1000A, chúng có thể điều khiển bằng cơ điện, hoặc động cơ điện hoặc khí nén.

Móc bảo vệ Aptomat

Móc bảo vệ CB sẽ giúp Aptomat tự động cắt điện nếu thấy mạch điện có dấu hiệu quá tải hoặc ngắn mạch để tránh các sự cố không may xảy ra.

Móc bảo vệ quá tải, ngắn mạch thường được làm từ hệ thống móc điện tử và rơ le nhiệt và đặt phía trong CB. Bảo vệ dòng điện có định mức lên đến 600A.

Móc bảo vệ sụt áp dùng để bảo vệ điện áp thấp, được dùng theo kiểu điện từ. Được lắp đặt cuộn dây song song với mạch điện chính, cuộn dây sẽ được quấn vài vòng với dây có tiết diện nhỏ để chịu điện áp nguồn.

Nguyên lý hoạt động của CB

Nguyên lý hoạt động của CB

Nguyên lý hoạt động của CB

Sau khi ngắt điện, CB sẽ ở trạng thái đóng tiếp điểm nhờ vào việc các móc khớp lại với nhau tại cùng một cụm tiếp điểm động. Và bật CB trong trạng thái ON, nam châm điện và dòng điện định mức sẽ không hút.

Khi mạch điện có dấu hiệu quá mạch điện (quá tải hay ngắn mạch), nam châm điện sẽ tạo ra lực hút dẫn đến các khớp móc bung ra và lò xo 1 được thả lỏng. Từ đó, làm cho các tiếp điểm của CB được mở ra, mạch điện sẽ bị ngắt.

Huynh Lai Electric đã cung cấp đến bạn những thông tin về phân loại, cấu tạo cũng như nguyên lý hoạt động của Aptomat. Nếu bạn có nhu cầu sử dụng CB hãy liên hệ với chúng tôi để được tư vấn.

>>>>>> Xem thêm: Thiết Bị Đóng Cắt – Một Số Thương Hiệu Sở Hữu Thiết Bị Đóng Cắt